Kızım doğduğunda kafamda çok basit bir plan vardı: ayda belli bir tutarı bir hesaba atarım, 18 yıl sonra üniversite parası hazır olur. İlk yıl boyunca da bunu yaptım. Sonra bir akşam oturup hesabı yeniden yaptığımda gördüm ki biriktirdiğim tutarın satın alma gücü, biriktirmeye başladığım günden daha aşağıdaydı. Para vardı ama karşılığında alabileceğim eğitim azalmıştı.
İşte çocuk eğitim tasarrufu konusunda öğrendiğim ilk şey bu oldu: burada mesele "para biriktirmek" değil, biriktirdiğin şeyin eğitim maliyetinden daha hızlı büyümesini sağlamak. Eğitim harcamaları genel enflasyondan bağımsız hareket edebiliyor; özel üniversite ücretleri, yurt-kira ve yurt dışı seçeneği söz konusuysa döviz kuru da devreye giriyor. Yani hedefin sabit bir TL tutarı değil, ileride ödeyeceğin faturanın kendisi.
| Araç | Güçlü yönü | Zayıf yönü | Bana göre uygun vade |
|---|---|---|---|
| Vadeli mevduat / katılma hesabı | Anaparanın nominal güvenliği, tahmin edilebilirlik, sigorta kapsamı | Getirisi enflasyonun altında kalabilir, stopaj var, sürekli yenileme gerektirir | Son 2-3 yıl (paraya yaklaşırken) |
| Enflasyona endeksli devlet tahvili / kira sertifikası | Doğrudan satın alma gücünü korumayı hedefler | Erken satışta fiyat dalgalanması, her dönem ihraç olmayabilir | 3-8 yıl |
| Hisse ağırlıklı yatırım fonu / endeks fonu | Uzun vadede en yüksek büyüme potansiyeli, düzenli küçük tutarlarla alınabilir | Kısa vadede sert değer kaybı, psikolojik dayanıklılık gerektirir | 8 yıl ve üzeri |
| Döviz veya eurobond fonu | Yurt dışı eğitim hedefinde kur riskini eşler | Hedef TL ise gereksiz risk, dönemsel durgunluk | Yurt dışı planı varsa her vadede bir miktar |
| Altın / gümüş fonu | Uzun dönemde değer koruma refleksi, kolay erişim | Getirisi düzensiz, uzun yatay dönemler yaşayabilir | Portföyün küçük bir dilimi |
| Birikimli hayat / eğitim sigortası | Vefat halinde birikimin garanti altına alınması | Kesintiler getiriyi düşürebilir, erken çıkışta ceza, esneklik az | Koruma amaçlı, ana birikim aracı olarak değil |
| Emeklilik planları | Vergi/devlet katkısı avantajları, disiplinli otomatik ödeme | Paranın kullanım zamanı üniversite takvimine uymayabilir | Ebeveynin kendi planı olarak ayrı düşünün |
Tabloda benim için en çarpıcı satır sigorta ürünleriydi. Bir dönem "eğitim sigortası" adıyla anlatılan bir teklifi ciddi ciddi düşündüm; kesintileri ve erken çıkış koşullarını satır satır okuduğumda, aynı parayı fon tarafında biriktirip ayrıca sade bir vefat teminatı almanın hem daha ucuz hem daha esnek olduğunu gördüm. Korumayı korumadan, birikimi birikimden almak bende işe yaradı. Sigorta ürünlerini karşılaştırırken bakılacak kalemler, sitedeki kişisel sigorta içeriğinde ayrıca ele alınıyor.
Sonunda tek bir araç seçmek yerine, çocuğun yaşına göre risk azaltan bir yapı kurdum. Emeklilik planlamasında kullanılan "vadeye yaklaştıkça sakinleş" mantığının aynısı: